Petrokimya sektörünün artan rolü, küresel enerji tartışmalarındaki kilit noktalardan biri. Ancak petrokimya endüstrisi, son yıllarda küresel çapta çalkantılı bir dönemden geçiyor. COVID-19 pandemisi sonrası açılan ekonomilerle sektör güçlü bir talep toparlanması yaşadıktan sonra 2022 ve bu yılın ilk yarısında birçok faktörün etkisiyle ibre tersine döndü. SOCAR Türkiye Rafineri ve Petrokimya İş Birimi Başkanı ve Petkim Genel Müdürü Anar Mammadov, stratejik kararları zorlu şartlara göre güncelleyerek Petkim’de sağlıklı bir bilançoya sahip olduklarını vurguladı.

Petrokimya sektörünün son durumu hakkında bilgi verebilir misiniz?

Global piyasalarda yaşanan dalgalanmalar petrokimya endüstrisini de olumsuz etkiliyor. Geçtiğimiz yılsonuna kadar devam eden fiyat düşüşleri, hammadde fiyatlarında benzer bir düşüş yaşanmadığı için sektörde marjların daralmasına yol açtı.

2021 yılında tarihi zirvelere ulaşan marjlar, 2022 yılında keskin bir şekilde düştü. 2023 yılında ise, küresel düzeyde yükselen enflasyonla mücadele kapsamında ülkelerin merkez bankaları faiz artırmaya, sıkı para ve maliye politikaları uygulamaya devam etti. Diğer taraftan, Çin’de COVID-19 pandemisi sonrası ekonominin toparlanma beklentisinin gerçekleşmemesi piyasadaki talep koşullarını daha da zorlaştırdı.

Buna karşılık olarak başta Çin ve ABD olmak üzere yeni petrokimya kapasiteleri devreye girmesi, ucuz ihracat arzına neden olarak rekabeti zorlaştırdı ve fiyat düşüşlerine neden oldu. Yüksek enerji ve hammadde maliyetleri, düşen ürün fiyatları sebebiyle nafta bazlı üreticiler için marjlar başabaş noktasına geriledi.

Petkim’in karlılık oranları ve ihracat performansı nasıl seyrediyor?

Petkim olarak Türkiye’nin ilk ve tek entegre petrokimya şirketi ve sanayinin vazgeçilmez hammadde tedarikçisiyiz.

Türkiye ekonomisi ve sanayisi için stratejik öneme sahip dev bir üretim gücü olan ve neredeyse bütün sektörlere dokunan Petkim’de, yıllık ortalama 3,6 milyon ton brüt üretim kapasite ile 60’a yakın türde petrokimya ürünü üretiyoruz. Son yıllarda etkilerini global olarak hissettiren dalgalanmalara karşı, finansal sonuçlarımızı ve üretim rakamlarımı zı sürdürülebilir kıldık.

2023 yılının ilk 6 ayında satışlarımızın %57’sini yurt içi piyasadaki müşterilerimize yönelik gerçekleştirirken, 39 ürüne ulaşan ticari ürün portföyümüz ile ticari ürün satışlarımız %25 olarak gerçekleşti. Avrupa ülkeleri yoğunluklu ihracatımızla toplam 1.449 milyon ABD doları tutarında dış satış gerçekleştirdik.

Petkim için 2023 nasıl geçiyor? Petkim’in önümüzdeki dönem için yatırım planları var mı?

Zorlaşan piyasa koşulları ile birlikte Avrupa’daki üreticiler kapasite kullanımlarını azalttı Yönünü iç piyasaya çeviren Petkim’in, ilk yarıda satışlarının %43’ünü ihracat oluşturdu.

Geniş ürün gamı sayesinde fiyatları güçlü seyreden ve rafinaj ürünü olan aromatik ürünlerden maksimum fayda sağladı. Bununla birlikte çevik yönetim anlayışı ve STAR Rafineri entegrasyonu sayesinde de sektördeki dalgalanmalara rağmen güçlü bilançosuyla nakit akışını devam ettirdi. 2023 yılında ana hedefimiz, bu başarıyı Petkim’in disiplinli ve proaktif işletme sermayesi yönetimi ile sürdürmek.

Yatırım kararlarımızda, endüstrideki entegre üretimin devamlılığı ve mevcut tesislerinin kaliteli işleyişinin sürdürülmesi öncelikli rol oynuyor. Ayrıca, rekabetçi piyasa koşullarında önde gelen üretici konumumuzu korumak ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için enerji verimliliği projeleri başta olmak üzere yatırımlar gerçekleştiriyoruz.

2023 yılı STAR Rafineri için nasıl geçiyor? Petkim ile entegrasyonun katkıları neler?

Petkim’e entegre şekilde inşa edilen STAR Rafineri ile petrokimya rafineri entegrasyonunun Türkiye’deki tek örneği yaratıldı. Türkiye’nin işlenmiş petrol ürünleri ihtiyacının yaklaşık %25’ini karşılayan STAR Rafineri’nin kapasite kullanım oranı 2022 yılında %113 olarak gerçekleşmişti. Bu yıl da rafineri kapasite kullanım oranımız Petkim ile entegrasyonun da katkısıyla %118’e yakın gerçekleşti.

Rafineride ürettiğimiz yaklaşık 1,6 milyon ton nafta ile Petkim’in hammadde ihtiyacının neredeyse tamamı karşılanıyor. Bu, Petkim için ham madde ve kalite arz güvenliği açısından önemli bir avantaj. Ayrıca STAR Rafineri’deki buhar, su arıtma gibi yardımcı ünitelerin, bakım ekipman ve atölyelerin ortak kullanımı sonucu her iki şirket için de verimlilik sağlıyoruz. Bunların yanı sıra finans, satınalma, insan kaynakları, İSG-Ç gibi departmanlarımız çalışmalarını Petkim ve STAR Rafineri olarak ortak yürüttüğü için operasyonel ve finansal açıdan verimli bir kaynak kullanımı söz konusu.