Anadolu lojistik üs olmaya hazırlanıyor

ürkiye’de sanayinin Marmara’dan Anadolu’ya kaydırılması hedefiyle hayata geçirilmesi planlanan mega endüstri bölgeleri, önemli bir dönüşüm sürecinin kapısını aralıyor. Ancak ilan edilen yatırım alanlarının şehir merkezlerine, ulaşım hatlarına, limanlara ve havaalanlarına uzaklığı, bu bölgelerin daha şimdiden lojistik açıdan dezavantajlı konumda değerlendirilmesine yol açtı.

Uzaklık ve altyapı en büyük handikap

Yeni ilan edilen sanayi yatırım alanlarının mevcut planlı sanayi bölgeleri, şehir altyapıları ve lojistik merkezlerle yeterince entegre olmaması dikkat çekiyor. Alanların büyük bölümünün sıfırdan altyapı yatırımı gerektirmesi; enerji, internet, karayolu ve demiryolu bağlantılarının yeniden inşa edilmesi anlamına geliyor. Bu durum, kamu açısından yüksek maliyet ve uzun zaman ihtiyacı doğuruyor.

Sanayinin Anadolu’ya taşınması kolay değil

Yatırım alanlarının hem büyüklüğü hem de lojistik avantaja sahip yerleşimlere uzaklığı, sanayinin Marmara’dan Anadolu’ya taşınmasının kısa vadede kolay olmayacağını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu dönüşüm, uzun soluklu bir planlama, yüksek bütçe ve güçlü lojistik entegrasyon gerektiriyor.

Boş OSB’ler ve parçalı araziler dezavantaj yaratıyor

Henüz organize sanayi bölgelerinin (OSB) tamamen dolmamış olması ve bazı mega endüstri alanlarının çok parçalı arazi yapısına sahip olması, yeni yatırım bölgelerinin cazibesini azaltan unsurlar arasında yer alıyor. Bu tablo, Sanayi Alanları Master Planı’nın uygulama sürecinin kolay olmayacağını gösteriyor.

Samsun–Mersin hattında büyük hedef

Master Plan’ın ilk fazında Samsun–Mersin hattı üzerinde 13 ilde, toplam 59 bin hektarlık 16 yeni sanayi alanı belirlendi. Uzun vadede ise planlı sanayi alanlarının büyüklüğünün 160 bin hektardan 350 bin hektara çıkarılması hedefleniyor. Bu hedef, Türkiye’nin küresel lojistik ağlardaki konumunu güçlendirme vizyonunun önemli bir parçası olarak görülüyor.

Yatırım alanları hangi kriterlere göre seçildi?

Yatırım alanlarının belirlenmesinde;
deprem ve afet riskleri, tarımsal üretim alanları, sektörel kümelenme potansiyeli,
liman, havaalanı, demiryolu ve karayolu yatırımları,
enerji altyapısı, hammaddeye ve pazarlara yakınlık,
arazi yapısı, mülkiyet durumu, su kaynakları ve çevre planları gibi çok sayıda kriter dikkate alındı. Ayrıca lojistik bağlantı gücü ve maliyet analizleri de ölçüldü.

Mega endüstri bölgeleri neyi değiştirecek?

Yeni mega endüstri bölgeleri, bulundukları şehirlerde sanayinin yeni çekim merkezleri olacak. Bu alanlarda tarım ve hayvancılık faaliyetleri yapılamayacak, arazilerin statü değişikliğiyle birlikte arsa değerlerinde artış yaşanması bekleniyor.
Sanayi yatırımları; ulaşım altyapısının gelişmesi, demiryolu ve lojistik yatırımlarının hızlanması, tersine göç ve sosyoekonomik dönüşüm gibi etkiler doğuracak.

Süreç nasıl ilerleyecek?

13 ilde, 16 ayrı bölgede yer alan 26 arazi, 17 Ocak’ta Resmi Gazete’de yayımlanarak yatırım alanı statüsü kazandı. Bundan sonraki aşamada, bu alanlara ilişkin bilgiler ilgili bakanlıklara, belediyelere, İl Özel İdarelerine ve YİKOB’lara iletilecek.

Arazilerin hukuki statüsü netleşiyor

Belirlenen yatırım alanlarının tapu kayıtlarına; satış, devir, temlik ve haciz yasağına ilişkin şerh düşülecek. Alanların OSB, Endüstri Bölgesi, Sanayi Sitesi veya Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak kullanımı, Bakanlık tarafından belirlenecek. Uygun bulunan alanlar için yeniden yer seçimi süreci aranmayacak.

İşte lojistik ve sanayi açısından öne çıkan “şanslı bölgeler”

• AKSARAY: 4.620 hektar, Sultanhanı – Bahçeray – Tuz Gölü – Eskil hattı
• AMASYA: 263 hektar, Alakadı – Yavru – Boğaköy arası
• ANKARA: 1.519 hektar, Haymana – Temelli – Oyaca ve çevresi
• ESKİŞEHİR: 3.406 hektar, Sivrihisar doğusu
• HASSA (Hatay): 7.121 hektar, Ardıçlı – Mazmanlı – Su Gediği
• KARAMAN: 8.000 hektarın üzerinde, Ağılönü – Yeşildere – Piri Reis
• KASTAMONU: 724 hektar, Selmanlı – Çırdak – Örencik
• KAYSERİ: 1.387 hektar, Boğazköy ve çevresi
• KIRŞEHİR: 1.076 hektar, Göllü – Hacı Ahmetli – Demirli
• KONYA: Akşehir 1.304 hektar, Ereğli 17.200 hektar
• NEVŞEHİR: 2.260 hektar, Türkeli – Paşalı – Üçkuyu
• NİĞDE: 7.548 hektar, Bor kuzey ve güney bölgeleri
• YOZGAT: 2.608 hektar, Aydıngün – Kömüşören hattı