Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı şirketleri A.P. Moller-Maersk ve Hapag-Lloyd, bölgedeki savaşın ticaret akışlarını giderek daha fazla etkilemesi nedeniyle Orta Doğu bağlantılı önemli deniz hatlarını geçici olarak durdurma kararı aldı.

Maersk tarafından yapılan açıklamada, Orta Doğu’yu Avrupa ve Uzak Doğu’ya bağlayan FM1 ve ME11 servisleri ile Körfez shuttle hizmetlerinin askıya alındığı bildirildi. Şirket ayrıca Orta Doğu–Kuzey Avrupa hattında Jebel Ali Limanı uğraklarını da durdurdu.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından güvenlik risklerinin artması nedeniyle Maersk daha önce Süveyş Kanalı üzerinden yapılan tüm seferleri durdurmuş ve gemilerini Afrika’nın güneyinden dolaşacak şekilde yönlendirmişti. Şirket ayrıca Hürmüz Boğazı geçişlerini tamamen askıya aldı.

Bu kapsamda Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Irak, Kuveyt, Katar, Bahreyn, Ürdün ve Suudi Arabistan için tehlikeli ve soğutmalı yük rezervasyonlarının da durdurulduğu belirtildi.

Almanya merkezli deniz taşımacılığı şirketi Hapag-Lloyd ise Umman Körfezi shuttle hattı, Upper Gulf shuttle servisleri ile Asya–Arap Körfezi ve Hindistan bağlantılı bazı hatların yanı sıra Orta Doğu–Akdeniz rotalarını askıya aldığını açıkladı. Şirket, operasyonel istikrarı korumak amacıyla yeni bir hizmet modelinin devreye alınacağını da duyurdu.

Bölgedeki güvenlik riskleri ve artan gerilim nedeniyle küresel deniz taşımacılığında aksaklıkların ve maliyet artışlarının önümüzdeki dönemde daha da belirgin hale gelmesi bekleniyor.

Küresel piyasalarda fiyatlamalar, Amerika Birleşik Devletleri ile İsrail’in enerji piyasasında yarattığı kriz nedeniyle dalgalı bir seyir izliyor. Artan jeopolitik riskler özellikle petrol ve döviz piyasalarında sert hareketlere neden olurken, yatırımcılar savaşın süresine ilişkin belirsizliği yakından takip ediyor.

Enerji piyasasında yaşanan gelişmelerle birlikte Brent Petrol fiyatları 2022’den bu yana en hızlı haftalık yükselişine hazırlanırken, Bloomberg Dolar Endeksi de 2024’ten bu yana en güçlü haftalık performansına doğru ilerliyor.

ABD yönetiminin petrol fiyatlarını kontrol altına almak için çeşitli önlemleri değerlendirdiğini açıklaması ise küresel hisse piyasalarında kısmi bir rahatlama sağladı. Bu gelişmenin ardından MSCI Asya Pasifik Endeksi, seans başında yüzde 1,2’ye kadar çıkan kaybını telafi ederek Çin teknoloji şirketlerinin öncülüğünde yeniden yükselişe geçti.

Buna rağmen endeks, çatışmaların başladığı günden bu yana yüzde 6,4 değer kaybederek Mart 2020’den bu yana en kötü haftalık performansına doğru ilerliyor. ABD ve Avrupa hisse vadeli işlemleri ise pozitif görünüm sergileyerek risk iştahında sınırlı bir toparlanma sinyali verdi.

Öte yandan S&P 500 endeksi Perşembe günü bir ara yüzde 1’i aşan düşüş yaşadı ve günü yüzde 0,6 kayıpla tamamladı. Haftanın genelinde İran kaynaklı jeopolitik riskler nedeniyle güçlenen dolar, son işlem gününde bir miktar değer kaybetti.

Tahvil piyasalarında ise satış baskısı dikkat çekti. ABD 10 Yıllık Tahvil Getirisi dört işlem günüdür yükselerek yüzde 4,137 seviyesine çıktı.

Piyasalarda kısmi toparlanma görülse de yatırımcılar temkinli duruşunu sürdürüyor. XP Investimentos kıdemli stratejisti Marco Oviedo, çatışmanın süresinin piyasalardaki yönü belirleyeceğini belirterek, “Şu anda en kritik soru savaşın günler mi, haftalar mı yoksa daha uzun mu süreceği. Temel senaryo çatışmanın uzun sürmemesi olsa da İran’ın geri adım atmaması gerilimi canlı tutuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Eyüp Lojistik Yönetim Kurulu Başkanı Eyüp Bartık, Irak’a yönelik taşımacılıkta hız ve esneklik sağlayacak yeni bir lojistik modelini hayata geçirdiklerini açıkladı. “Yük Taksi” adı verilen sistemle minivan araçlar kullanılarak yüklerin 24 saat içinde Irak’a ulaştırılabildiğini belirten Bartık, ihracatçılar için önemli bir avantaj sağlamayı hedeflediklerini söyledi.

Bartık, bölgede yaşanan savaş ve lojistik kısıtlamalar nedeniyle Irak’ın daha önce **İran üzerinden karşıladığı birçok ürünü artık **Türkiye’den tedarik etmeye yönelmesinin beklendiğini ifade etti. Bu değişimi öngörerek yeni bir taşımacılık modeli geliştirdiklerini belirten Bartık, “Talebin artacağını düşünerek ‘Akşam Ver Sabah Al’ sloganıyla çalışacak Yük Taksi modelini devreye aldık. Böylece yükleri bir gün içinde **Irak’ta teslim edebiliyoruz” dedi.

Avrupa’daki model Irak hattına taşındı

Bartık, Avrupa’da uzun süredir uygulanan ekspres taşımacılık sistemini Irak hattına uyarladıklarını belirterek, genç ve yeni nesil araçlardan oluşan minivan filosu sayesinde standart TIR taşımalarına göre daha esnek hareket edebildiklerini söyledi. Bu modelin özellikle sınır kapılarındaki yoğunlukların aşılmasına yardımcı olduğunu ifade etti.

Gaziantep merkezli altyapı ile yürütülen sistemde, 100 kilogram ile 1.300 kilogram arasındaki parsiyel yüklerin hızlı şekilde taşındığını aktaran Bartık, kapıdan kapıya teslimat hizmeti sunduklarını dile getirdi.

Birçok sektöre hizmet veriyor

Yeni taşımacılık modelinin başta gıda, tekstil, otomotiv, makine, kimya ve çeşitli endüstriyel ürünler olmak üzere birçok sektöre hitap ettiğini belirten Bartık, Irak hattındaki bu yapılanmanın Türk ihracatçılarına hız ve maliyet avantajı sağlayacağını vurguladı.

Bartık, “Akşam müşterimizin kapısından aldığımız yükü sabah Irak’ta teslim edebilecek organizasyon gücüne sahibiz. Bu model, bölgedeki tedarik zincirinin yeniden şekillendiği dönemde Türk ihracatçıları için önemli bir fırsat sunacak” diye konuştu.